|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
ÖRF ADET GELENEK VE GÖRENEKLER
Samsun’da özellikle köylerde gelenek ve göreneklere büyük önem verilmektedir.
Sürdürülen gelenek ve göreneklerin başında; düğünler, cenazeler ve bayramlar
gelir. Bunlar büyük bir önemle yapılmaktadır.
Gerek düğünlerde gerek cenazelerde yapılacaklar birlik beraberlik içerisinde
sürdürülür. Örneğin; düğünlerde yapılacak yemeklere tüm kadınlar yardım eder.
Düğün evinde kadınlar birkaç gün önceden toplanıp beraberce tatlı açarlar.
Yemekler ve tatlılar yapıldıktan sonra gelen misafirlere ikram edilir. Erkek
evinde davullar çalınır veya Kur’an okunur. Kız evinde de saz çalgı çalınır.
Erkek tarafı kız evine kına tepsisi götürür. Gelinin başında toplanıp köyün
kızları geline kına türküsü söyler ve gelini ağlatmaya çalışırlar. Kına
gecesinde yiyecekler ikram edilir. Bu şekilde gece sona erer. Ertesi gün öğleye
doğru damat düğün topluluğunun önüne çıkarılır ve takılar takılır. Daha sonra
gelin almaya gidilir. Gelin damat evine götürülür. Büyüklerin elleri öpülür.
Gelin eve gelirken geline Kur’an, ekmek, su ve bardak verilir. Eve girerken suyu
döker bardağı kırar. Sabah olunca duvak yapılır ve düğün sona erer.
Cenazelerde; ölüm olayı gerçekleştikten sonra sala verilir. Ölü yıkanır ve
kefenlendikten sonra camiye götürülür. Camide cenaze namazı kılınır. Cenaze
gömüldükten sonra Yasin okunur. Ölü evinde ilk gece yemek yapılmaz. Komşular ve
akrabalar yemek götürür. İlk gece Kuran okunur. Ölünün kırkı çıktıktan sonra
mevlit okutulur. Bu süreçte ölü evine başsağlığı dilenir.
Bayramlarda; bayrama bir gün kala mezar ziyaretleri yapılır. Bayramın ilk günü
köyün erkeleri camiye bayram namazını kılmaya giderler. Cami çıkışında
büyüklerin elleri öpülür. Eve dönüldüğünde Ramazan Bayramı ise yemek yenir.
Bayramlık temiz elbiseler giyilir ve köyün büyüklerinin elleri öpülür bayramları
kutlanır. Küçüklere şeker, çikolata, mendil ve para verilir. Kurban Bayramında
ise cami dönüşünde kurbanlık kesilir. Yemek yenir ve bayramlar kutlanır.
YÖRESEL GİYİM
Erkek Giyimi: Giysi olarak erkekler içlik denilen
gömlek, Aba potur veya İngiliz külot pantolonunu, aba ceket kullanırlar.
Ayaklara örme yün desenli veya düz çorap, sivri çakır ile sonraları lastik veya
yandan bağcıklı sivri burunlu yüksek topuklu kundura veya aceska kullanılırdı.
Bele yün kuşak sarılırdı. Kırsal kesimlerde ‘Kalabalık' denilen el örgüsü yün
başlıklar, kalpaklar veya sekiz on iki köşe kasket ve yelekler kullanılır.
Günümüzde bile ilimizin merkez ilçesi hariç hemen hemen bütün ilçelerinde aba
ceket, sivri burunlu yüksek topuklu kundura ve sekiz on iki köşe kasket kullanan
kişilere rastlamak mümkündür.
Kadın Giyimi: Sile bezi iç gömlek, kadife sim işlemeli
cepken, alta sire saten şalvar ve bütün bedeni örten kadife sim işlemeli üç etek
giyerlerdi. Üç etek üstüne bez önlük peştamal veya şal; bele örme ince yün kolan
veya gümüş kemer takılırdı. Başa pul işlemeli yaşmak bağlanır, beşibirlik
kullanılır, ayaklara işlemeli veya düz yün çorap ve çarık giyilirdi. Özellikle
Vezirköprü ilçemizin Tahtaköprü köyünde günümüze taşınan kadın giysilerimize
rastlanmaktadır.
YÖRESEL YEMEKLER
Samsun mutfağında; en başı keşkek ve tirit çekmektedir. Kara lahana, yoğurtlu ve
mısır çorbasının yanında; Yazı pancarı, Kocakarı Gerdanı tatlısı da meşhurdur.
Köylerde yöreye has ekmekler de çıkmaktadır. Samsun pidesinin ünü ise tüm
dünyaya yayılmıştır. Samsun'un beslenme biçiminde mısır, lahana ve kuru fasulye
ağırlık kazanmaktadır.
Etli, pirinçli ve hamurlu yiyecekler yaygındır. Kaz, tavuk, ördek gibi kümes
hayvanları geleneksel beslenmede önemli bir yer tutar. Lorgon, Kırçan,
Kaldırayak, Madımak, Nünük gibi bitkilerden kavurma ya da çorba yapılır.
Yöreye ait yemekler arasında Tir (Kaz Yufkası), Yer Pancarı (Yazı Pancarı),
Mısır Çorbası, Yoğurtlu Çorba, Mercimekli Bulgur Pilavı, Keşkek, Karalahana
Çorbası, Hamsili Ekmek, Hamsili Pilav (İli Pilav), Oymaağaç Kebabı, Halukça ve
Kocakarı Gerdanı (Burma) sayılabilir.
HALK OYUNLARI VE FOLKLOR:
Doğu ve Batı Karadeniz'in kesiştiği noktada kalan Samsun'un çok eski bir
medeniyete sahip olması, XIX yy. ve XX yy. başlarında gelen göçlerle çok
değişken bir yapıda bulunması, kültürel açıdan farklılıklar göstermektedir.
Samsun'da evlenme, halk mutfağı, halk hekimliği, halk veterinerliği, sünnet
düğünü adetleri, ninniler, yemekler, kışlık hazırlıklar ve yiyecekler, doğum,
tekerlemeleri, ölüm, kani, gelin ağlatma, bilmece, atasözleri, efsaneler, masal,
seyirlik oyunlar, inançlar, halk takvimi ve meterolojisi, halk mimarisi, el
sanatları, halk oyunları, giyim-kuşam konusunda araştırmalar yapılmış, Kültür
Bakanlığı Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü arşivine
kazandırmıştır.
Samsun yöresi oyunlarının bazıları eller tutularak, eller tutulup dirsekler
birleştirilerek, eller omuza atılarak oynandığı gibi eller tutuşmadan karşılıklı
oynanan oyunları da vardır. Çökme figürü, el vurma figürü çapraz yürüme figürü
topuk vurma yada ayak ucu vurma figürü dönme figürü oyunlar içerisinde yer
almaktadır. Oyunlar genellikle oyuncuların belli bir alan içerisinde dolaşması
şeklinde icra edilir. Az da olsa düz sıra halinde oynanan oyunlara
rastlanılmaktadır. (Örneğin alafranga oyunu gibi) Oyunların oynanışında hiçbir
zaman daire oluşturulmamaktadır. Oyunlar genellikle yavaş başlar. İlerleyen
bölümlerde hızlanır. Bazı oyunlarda oyuncuların nara attıkları (Sarhoş barı ve
kaba ceviz) gözlenir. Karşılama türü oyunlarda yaygın bir şekilde omuz sallama
figürü vardır. Erkeklerin omuz sallama figürleri kızlara nazaran daha ağır ve
diktir.
Samsun halk oyunları yönünden ülkemizde geçiş bölgesi sayılan illerimiz
arasındadır. Cumhuriyetimizin kuruluşundan sonra bölgeye yerleşen balkan
göçmenleri Hora - Karşılamaları yöreye getirmiştir. Doğu Karadeniz Bölgesinden
şehre gelen göçler nedeni ile horon çeşitleri yaygınlaşmıştır. Ladik ilçesi gibi
bazı bölgelerde bulunan alevi vatandaşlarımızın dini dansları sayılan semahlara
da Samsun ilinde rastlamak mümkündür. Görüldüğü gibi Türk Halk Danslarının üç
değişik karakter yapısında olan danslara Samsun'da ulaşılabilir.
Alaçam, Sarıkız, Tombul gelin, Samsun sallaması oyunları, Bafra, Sarıkız
ikileme, Demirağa, Zirto, Kabadayı, Kasap, Samsun horonu, Tombul gelin, Rumeli
dik horonu, Köroğlu, Kızlar havası, Çarşamba, Çarşamba çiftetellisi, Çarşamba
düz oyun havası, Çarşamba karşılaması, Sağır perde, Anadolu çiftetellisi,
Karaçalı, Kasap, Kaba ceviz, Alafranga, Gürcü horonu, Salı pazarı, Üçlü horon,
Terme, Üçlü horon, Gürcü horonu, Horon kurma, Ladik, Üç ayak, Makinalı, Tamzara,
Hoşbilezik, Temurağa, Sarhoşbarı, Sarıkız, Oduncular, Ağam ben yandım, Yelleme,
Ladik horonu, Ladik semahı, Vezir köprü, Sarıkız, Oduncular.
NELERİ İLE ÜNLÜ:
Tütün Üretimi, Çarşamba ve Bafra Delta Ovaları, Havza ve Ladik Kaplıcaları,
Atatürk Anıtı, Bafra Pidesi
İL İSMİ NEREDEN GELİYOR?
Eski adı "Amisos"dur. Samsun ismi bu kelimenin halk arasından değiştirilmişidir.
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
SİTEMİZ BUGÜNE KADAR : KİŞİ TARAFINDAN ZİYARET EDİLDİ. |
|
|
|
|
|
|
Web Tasarım : SekteoR |
|